Op Adem Utrecht photo Stephanie Greene [unsplash]

De 4 talen van spiritualiteit

Hoe vaak neem je de tijd om tot rust te komen? Stil te staan of spiritueel te groeien? Bewust tijd nemen helpt om meer van de goddelijke rust te ervaren in je leven. De 4 talen van spiritualiteit helpen je daarbij. 

“Als ik mediteer, dan merk ik niks” of “ik zou zo graag eens iets van God willen ervaren”. Zomaar twee uitspraken van jonge mensen in mijn omgeving. De vraag die ik dan meestal stel is: Ken je de 4 talen van spiritualiteit? Bewust tijd nemen op elk van de 4 gebieden kan je helpen om meer rust, vrede en liefde te ervaren in je leven. 

4 Talen 

De 4 talen zijn verbonden met de 4 gebieden van ons mens-zijn. Vanuit de christelijke spiritualiteit leren we dat een mens bestaat uit een geest, lichaam, hart en ziel. Al deze gebieden van mens-zijn communiceren met elkaar, en met het goddelijke, zowel bewust als onbewust. Door deze gebieden leren we 4 talen van spiritualiteit, oftewel de 4 B’s. Verschillende manieren hoe we het goddelijke ontdekken en leren verstaan. De Spiritualiteit van Boven, Beneden, Binnen en Buiten. 

Spiritualiteit van Boven, Beneden, Binnen en Buiten. 

Een nieuwe taal leren

Als je ooit een nieuwe taal hebt moeten leren, weet je hoe moeilijk dit kan zijn. In het begin lijkt er geen touw aan vast te knopen. Vervolgens kun je wat woorden verstaan, begin je zinnen te begrijpen. Zo is het ook met de talen van de spiritualiteit. Het is een goddelijke oertaal die iedereen kan leren, ongeacht niveau, leeftijd, culturele achtergrond, etc. Hoe meer je de taal leert verstaan, des te duidelijker en krachtiger wordt de communicatie. Regelmatige oefening helpt je de talen beter te verstaan. God spreekt tot alle mensen, op verschillende manieren. 

Regelmatige oefening helpt je de talen beter te verstaan.

Spiritualiteit van Buiten

Dit is de taal van de geest. Met onze geest maken we contact met de buitenwereld. Alles wat we van buiten ervaren komt via onze zintuigen binnen. De geest geeft hier onmiddelijk betekenis aan, en het hart vervolgens waarde. Dit zie je terug in bijvoorbeeld relaties, maar ook in de manier waarop we prikkels binnen krijgen vanuit de muziek, kunst of de natuur. Deze spirituele taal geeft ons een schat aan waardevolle ervaringen, gedachten en een rijk gevoelsleven. Daar tegenover staat de omgang met deze zaken vanuit het ego. Het ego stelt hierbij hoge eisen aan onszelf. Het haalt de glans van het leven af. Door bijvoorbeeld altijd controle te willen hebben. Door continu vriendelijk te willen zijn. Dit kan op een positieve manier bijdragen aan je spirituele groei, maar het kan de lat ook te hoog leggen voor jezelf. Hierdoor voelen we ons tekort schieten en gaan we voorbij aan onze eigen grenzen en zwakheden. Terwijl juist in onze geestelijke zwakheden je vaak jezelf het best leert kennen. Een bekende monnik zei het zo: “wil je God kennen, leer dan eerst jezelf kennen.” 

Alles wat we van buiten ervaren komt via onze zintuigen binnen. De geest geeft hier vervolgens betekenis aan, en het hart waarde.

Spiritualiteit van Binnen

Dit is de taal van het hart. Net als je letterlijke hart wat verborgen ligt achter je ribben ter bescherming, zo ligt het spirituele hart ook meer verborgen. De plek van innerlijk overleg, waar de wil, je waarden, levenservaring en intuïtie leidend zijn. Dit is zogezegd ‘wie je bent als niemand kijkt’. Maar het hart kan ook verharden of donker worden. Als je geweld is aangedaan. Als je moet omgaan met lijden of gebrokenheid in je leven, groot of klein. Het hart is het waard om over te waken. Het is de bron van het leven. Mijn favoriete rebelse rabbi zei ooit: “Wil je innerlijke rust in je leven? Leer dan van Mij: Wees zachtmoedig en eenvoudig van hart.” Wees zachtmoedig voor jezelf en voor anderen. Het leven is schitterend in al zijn eenvoud. God laat zich vinden in het eenvoudige, maar waardevolle, diep in jou. 

Het hart is het waard om over te waken. Het is de bron van het leven.

4 spirituele talen

Spiritualiteit van Beneden

Dit is de taal van het lichaam. Door de drukke tijd waarin we leven ontdekken we opnieuw de taal van het lichaam. De drukte doet iets ín ons lichaam. En rust en ontspanning dus ook. Je lichaam kan liefdevol tot je communiceren dat je rustiger aan moet doen, door kleine pijntjes of vermoeidheid. Het lichaam kan ook schreeuwen en volledig op de rem trappen: je lichaam blokkeert letterlijk (burn-out). De drukte werkt zo hard in ons hoofd dat ons lichaam ermee ophoudt. Wat een duidelijke boodschap van je lichaam is: je hebt te lang niet naar mij geluisterd. Je bent over mijn grenzen heen gegaan. Luisteren naar je lichaam is ook een spirituele taal. Je lichaam is eerlijk. Een gezond lichaam is te vertrouwen. Het geeft in alle vrijheid jouw grenzen aan. Vanuit je beperkingen als mens met een lichaam ben je ontvankelijk voor iets dat groter is dan jezelf. Het maakt dat je in alle eenvoud en dankbaarheid ontvankelijk voor het goddelijke open kunt staan. 

Een gezond lichaam is te vertrouwen. Het geeft in alle vrijheid jouw grenzen aan.

Spiritualiteit van Boven 

Dit is de taal van de ziel. De spirituele taal die de mens als geheel aanspreekt. Het geïntegreerde geheel van lichaam, hart en geest, verbonden met de goddelijke ziel. Het is de binnenkamer in jezelf, de plek waar God in jou rust. En zich verweefd in je bestaan. Door toe te laten en bewust ruimte te geven om in je te laten groeien. Dit gaat niet vanzelf. Het menselijke ego wil zelf in controle zijn. Bovenaan staan. Maar het ego geeft geen rust. Het wil gezien worden, het is afhankelijk van anderen. Het geeft onrust. Het ego zorgt voor fragmentatie, verdeeldheid. Je weet wat het goede is om te doen, maar toch doe je iets anders. De ziel is de eenheid in de mens die op een goddelijke wijze tot leven is geblazen. Het zorgt ervoor dat je handelen, denken en voelen overeenkomstig met je innerlijke waarden een gezonde eenheid vormen. Dit geeft je een gezond leven in vrede.

Het is de binnenkamer in jezelf, de plek waar God in jou rust.

Wil je hulp bij het leren verstaan van de spirituele talen? Kom eens langs bij Op Adem in Utrecht. 

Op Adem afonso coutinho

9 oorzaken van innerlijke onrust

Weet jij waar jouw onrust vandaan komt? Om op een goede manier weer tot innerlijke rust te komen, kan het helpen te weten waar je onrust vandaan komt. Innerlijke onrust kan vele oorzaken hebben. Onrust is altijd een signaal. Ben je gejaagd? Ga je aan jezelf voorbij?

Voor de Griekse filosofie was het ‘op een onjuiste wijze omgaan met hartstochten’ wat mensen van hun rust beroofden. Evagrius Ponticus, een monnik uit de laat vierde eeuw, ontwikkelde uit deze Griekse leer de negen logismoi: Negen oorzaken van innerlijke onrust die zich opdringen aan onze wil, emoties of geest.

De hartstochten in zichzelf zijn niet verkeerd. Maar als er op een onjuiste manier mee om wordt gegaan, wordt je erdoor gedreven.

Daarin ligt dus ook de venijnige oorzaak van innerlijke onrust. Het zijn de dagelijkse dingen en beslommeringen. Die door verkeerd gebruik uitgroeien tot onruststokers. Zij zorgen voor ongezonde drukte. Innerlijke onrust is in te delen in 3 categorieën: Lichamelijke, emotionele en geestelijke onrust.

1. Eten

Sommige mensen worden onrustig als ze niet eten. Een avondje rustig series kijken lukt niet zonder iets te snacken. Als de snacks op zijn wordt er in de kastjes en koelkast gezocht.  Op een verjaardag kunnen zij zich moeilijk concenteren op een gesprek. De gedachte dwalen steeds af naar alle hapjes die voor hen staan. Het lichaam en de geest is onrustig en blijft de gedachte van eten opdringen.

2. Seks

Anderen kennen de onrust door hun seksualiteit. Gedreven door seksuele fantasie wordt er gezocht naar een manier om de seksuele behoeften te bevredigen. Overdreven flirten op de werkvloer of jagen tijdens het uitgaan. One-night-stands. Of er wordt uren wordt er onrustig op pornosites rondgekeken, op zoek naar de juiste beelden. Na het orgasme wordt ontdekt dat (zelf)bevrediging de onrust niet heeft weggenomen. Er wordt niet meer genoten van seks, ze zijn slachtoffer van hun geslachtsdrift.

3. Spullen

Sommigen kunnen niet blij zijn met wat te hebben. Als ze iets nieuws hebben gekocht, zijn ze even blij. Maar al snel worden ze weer onrustig, opnieuw uitkijkend naar iets nieuws. Mensen zijn bezeten van hun bezit. Om deze onrust te lijf te gaan, zijn opruimgoeroes zoals Marie Kondō populair: er nogal wat aan decluttering gedaan. Een opruimcoach die je helpt met minder spullen, meer rust te krijgen. Maar het omgekeerde is dus ook waar: veel spullen kan een signaal van innerlijke onrust zijn.

4. Verdriet

Verdrietig zijn is een emotie, die hoort bij moeilijke situaties in het leven. Het uiten van verdriet kan juist rust brengen! Bij het niet uiten van verdriet, kan het zich omzetten in onrust. Verdriet wordt dan zelfmedelijden of depressiviteit. Men kan zijn situatie niet aanvaarden en houdt het niet meer uit met zichzelf. Negatieve gedachten kwellen de geest, zodat men niet meer tot rust komt. Deze vorm van innerlijke onrust wordt zichtbaar in gedrag van bijvoorbeeld grofheid, onvriendelijkheid en cynisme.

5. Boosheid

Boosheid, bitterheid en ontevredenheid zijn typische signalen van innerlijke onrust. Voortdurend worden bepaalde gesprekken of situaties in het hoofd herhaald. Je kunt er niet van los komen en windt je op. Je komt niet tot rust. Deze innerlijke ontevredenheid zorgt er ook voor dat je niet echt kunt genieten. Gebeurt er iets leuks, of iets moois? Er is altijd wel wat negatiefs op aan te merken. 

Door te mopperen of te klagen zorgen deze mensen ook voor onrust bij anderen om hen heen.

6. Tekort aan levenslust

Lusteloosheid is het onvermogen om in het moment te zijn, zich te concentreren op wat er op dit moment is. Er is een tekort aan levenslust. Dit zorgt voor tegenzin, wat de onrust opwekt. Men wil ergens anders zijn. Maar weet niet waar. Hij wil iets anders hebben, maar weet niet wat. Als hij werkt, wil hij vrij zijn. Als hij vrij is, wil hij werken. Een vrouw is alleen en wil een partner. Maar zodra er een partner is, wil ze weer met anderen uitgaan. Het is het onvermogen om er helemaal bij het zijn. Vaak ligt de schuld ook bij de ander. Maar zo kom je nooit tot rust.

7. Behoefte aan bewondering

We zijn voortdurend bezig met de vraag wat anderen van ons vinden. Er is een altijd aanwezige behoefte aan bewondering en respect die zorgt voor onrust. Want we zijn daarin afhankelijk van anderen om ons heen. We bedekken onze tekortkomingen en onze fouten, en doen ons vooral gelukkig en perfect voorkomen. Maar innerlijk blijft het onrustig, want we zijn altijd afhankelijk van de mening van anderen. Perfectionisme is een vorm van eerzucht. Op de achtergrond van perfectionisme staat de diepe angst voor onze eigen waardeloosheid. Door deze onrust en zoektocht naar externe waarde, is men continu bezig om hogerop te komen. Maar hiermee kijkt hij altijd naar buiten, en nooit naar binnen.

Op de achtergrond van perfectionisme staat de diepe angst voor onze eigen waardeloosheid.

8. Jaloezie

Jezelf vergelijken met anderen zorgt voor onrust. In plaats van te kijken naar wat je hebt, vergelijk je jezelf met een ander om te zien wat je mist. Dit uit zich bijvoorbeeld in gedrag als roddelen, een ander naar beneden halen om je eigen waarde te verhogen. Als je wel eens jaloers bent geweest, weet je hoe onrustig het je kan maken. Deze gedachten kunnen je kwellen, en beroven van alle rust.

We bedenken zinnen waarmee we de ander kunnen kwetsen. We projecteren onze onrust op de ander, om maar niet ons eigen fantastische zelfbeeld kapot te maken.

9. Trots

Natuurlijk is het prima om trots te zijn na op een mooie prestatie, waar je hard voor hebt gewerkt. Maar er is ook een type trots dat weigert om eerlijk tegen zichzelf te zijn en tekortkomingen onder ogen te zien. Niemand kan tippen aan jouw ideale zelfbeeld, en zelf ben je blind voor je eigen fouten. Toch geeft dit onrust door angst, want diep van binnen weten we dat het een masker is. En om dit masker goed te houden, moet je voortdurend waakzaam zijn. Dat geeft onrust en kost veel energie.

Bronnen

Orthodox psychotherapy (the science of the fathers), Metropolitan Hierotheos Vlachos translated from the Greek by Effie Mavromichali, 1994.

Herzenruhe, A Grün 2003

https://orthodoxwiki.org/Logismoi

https://en.wikipedia.org/wiki/Evagrius_Ponticus

4 stappen innerlijke rust john-fornander

4 stappen van innerlijke rust

Ik lig ’s avonds in bed en kan niet slapen. Ik voel aan de onrust in mijn lichaam dat ik een drukke dag heb gehad. Waarom lukt het me niet om mijn lichaam tot rust te brengen? 

Multitasken met je lichaam

Ondertussen weten we uit onderzoek dat multitasken niet een erg efficiënte manier van werken is. Veel en snel schakelen tussen taken is net als veel tabs en programma’s op je laptop open staan; je mist overzicht en je wordt er trager van, een cognitieve overload. Toch doen we dit wel vaak met ons lichaam.

Een vol hoofd, een knoop in je maag of spanning in je nek en schouders.

Heb je het nét even te druk gehad, een moeilijk gesprek met een mede student of je leidinggevende, dan kun je dit in je lichaam voelen. Er zit ergens spanning, onrust. Een vol hoofd, een knoop in je maag of spanning in je nek en schouders. Als je vervolgens snel doorgaat naar je volgende taak of afspraak, neem je die spanning en onrust mee. Stel je nu voor dat je de hele dag door allerlei mensen spreekt, en allerlei taken verricht. Op het moment dat je jezelf niet te tijd en rust gunt om naar je lichaam te luisteren, zul je aan het eind van de dag met een vol hoofd en een hoop spanning in je lijf thuiskomen. Vervolgens kun je ’s avonds niet tot rust komen, terwijl je wel moe bent en lukt het je niet de slaap te vatten. 

Je bestaat uit 4 delen

Men komt er steeds meer achter dat lichaam en geest één geheel zijn, de zogeheten holistische visie. Holisme (Gr.: holos, het geheel) is het idee dat de eigenschappen van een systeem (fysiek, biologisch, etc.) niet kunnen worden verklaard door de som van alleen zijn componenten te nemen. Door tegen jezelf te zeggen “je bent je brein” doe je jezelf dus tekort als mens.

Maar dit idee is natuurlijk niet nieuw. De Griekse kerkvaders hadden al een trichotomistisch visie op menszijn, de mens als lichaam, ziel en geest. Zij zagen de mens als een fysiek lichaam met passies; een rationele ziel met rede, emotie en wil; en een onsterfelijke geest. Vanuit een theologisch holistisch mensbeeld zijn er hierbij vier begrippen van fundamenteel belang: roeach (geest), nefesj (ziel), leb (hart) en basar (lichaam).

Spiritualiteit van ziel, geest, hart en lichaam

Als de levensadem in de mens wordt geblazen, komt de ziel tot leven. Zij heeft direct te maken met de meest vitale lichaamsfuncties en is een dynamisch fenomeen. De ziel is verlangen, gewaarworden, leven, persoon-zijn. 

De geest deelt veel met de ziel. Dezelfde levensadem zet de geest en ziel aan tot hechting in het binnenste. Waar de ziel zich naar binnen keert, is de geest het ‘naar buiten gekeerde ik’. Waarmee je jezelf in beweging zet, waarmee je communiceert en contact maakt met anderen. 

Het hart ligt diep verborgen in het lichaam. Het is de persoonskern, het centrum, waar zich de meest verborgen gedachten en beslissingen voltrekken. Het is de zetel van het verstand, vanwaar oordeelsvermogen en de wijsheid voortkomen. 

Het lichaam is een plaats waar de diepste emoties, alsook de (herinneringen aan) betekenisvolle relaties met anderen in geschreven staan. Het lichaam is als het ware de ziel in zijn uiterlijke gestalte. Het lichaam is niet een kleed dat de mens aan- of uittrekt, maar drukt wezenlijk uit wie de mens als persoon is. Als we nadenken hoe wij tot rust kunnen komen zijn al deze vier gebieden belangrijk en leidend.

4 stappen van innerlijke rust

Je kunt je dus richten op je geest, je ziel, je hart en je lichaam om tot rust komen. Na een dag hard werken of studeren kun je je dus lichamelijk moe voelen, of een ‘vol hoofd’ hebben. Om jezelf weer tot rust te brengen kun je je op je lichaam, of op je hoofd richten. Maar dit zijn onderdelen van het grotere geheel van het wonder dat je bent.

Je kunt dus ook je ziel en je hart tot rust brengen.

Franz Delitzsch onderscheid daarbij zeven functies van de ziel. Het tot rust brengen van mijn percepties, mijn representatie; mijn geheugen; mijn verbeeldingskracht; mijn begrip; mijn verlangens en mijn gevoelens. Gezamenlijk is mijn ziel tot rust gekomen. Door in vier stappen je geest, je ziel, je hart en je lichaam tot rust te brengen, kom je echt tot rust.

Kom Op Adem: In 4 stappen tot rust

Bij Op Adem besteden we aandacht aan de 4 gebieden, zodat jij, als geheel mens, stap voor stap tot rust komt. In een Op Adem avond sessie delen we een maaltijd met elkaar. We luisteren naar elkaars ervaringen en delen het leven met elkaar. Liefdevol, open en betrokken. Daarna is er een uur van rust, ontspannings- en ademhalingsoefeningen en (begeleide) meditatie. Om bewust bij de 4 gebieden stil te staan en de ruimte te geven om tot rust te komen. Kom naar Op Adem en doe een avond mee!

Op Adem | Utrecht

Op Adem | Utrecht is een beweging van jonge mensen die elkaar helpt tot rust te komen. Ga voor meer informatie naar de website www.opademutrecht.nl

Bronnen:

1. Multitasken is lang niet altijd efficiënt en vraagt om keuzes, Jelmer Borst,  Rijksuniversiteit Groningen, 2012.

2. Extracted from The Organized Mind: Thinking Straight in the Age of Information Overload, Daniel J. Levitin.

3. Contouren van een christelijk mensbeeld in relatie tot andere mensbeelden en het handelen als hulpverlener, 2008, drs. R. Doornebal.